Râm bụt là cây được trồng làm cảnh, với vẻ đẹp thanh nhã, gần gũi, đây cũng là cây thuốc với nhiều công dụng hay được áp dụng nhiều trong đời sống.
─────
Cây râm bụt được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như: Bông bụp, Mộc cẩn, Hồng bụt, Phầy quấy phiằng (Dao), Bioóc ngàn (Tày), Co ngần (dân tộc Thái). Tên khoa học là Hibiscus rosa sinensis L, thuộc họ Bông - Malvaceae.
Chiều cao cây từ 3-6m. Lá hình bầu dục, nhẵn bóng màu lục, mép có răng to, phần đầu nhọn, gốc tròn; lá kèm hình chỉ nhọn. Hoa ở nách lá, khá lớn, 6-7 mảnh đài nhỏ (tiểu đài) hình sợi; đài hợp màu lục dài gấp 2-3 lần đài nhỏ; tràng 5 cánh hoa màu đỏ; nhị nhiều, tập hợp trên một trụ đài; bầu hình trụ hay hình nón.
Quả nang tròn, chứa nhiều hạt. Mùa hoa tháng 5-7.
Bộ phận chính dùng làm thuốc là rễ hoặc vỏ rễ, lá và hoa.
Hoa cây râm bụt chứa thiamin, riboflavin, niacin và acid ascorbic. Hoa vò nát chứa chất nhầy, sắc tố anthocyanin và cyanin diglucosid.
─────
Hoa, lá có vị ngọt, tính bình, có công dụng thanh nhiệt giải độc, lợi niệu tiêu thũng, chỉ huyết, cố tinh, sát trùng.
Vỏ rễ Râm bụt có vị ngọt, tính bình, có công dụng điều kinh, chống ho, tiêu viêm.
Dưới đây là những bài thuốc hay trong dân gian dùng đến râm bụt:
Dùng lá và hoa râm bụt tươi giã đắp.
Ngoài ra,
- Lá râm bụt, lá trầu không, lá thồm lồm: mỗi thứ 1 nắm; giã nát đắp lên chỗ mụn nhọt đang mưng mủ, sưng đau (kinh nghiệm dân gian).
- Lá và hoa râm bụt giã nát, trộn với mật ong đắp vào chỗ đau (Bản thảo cương mục).
- 2 thứ trên giã cùng với một ít vôi ăn trầu, đắp lên chỗ nhọt đang sưng tấy, nhọt sẽ chóng vỡ mủ.
Lá và hoa râm bụt dạng khô, hãm nưới sôi như pha trà uống trong ngày.
Lá hoặc hoa tươi 30g sắc uống. Cũng dùng lá và hoa tươi cùng với lá Phù dung giã nát đắp ngoài.
Lá huyết dụ và vỏ rễ râm bụt, mỗi vị 30g sắc uống.
Lá râm bụt, lá bạch đồng nữ, mỗi thứ 1 nắm; sắc nước, uống thay trà trong ngày.
Hoa râm bụt khô 8g, tô mộc 10-12g, gừng tươi 5-7 lát; sắc nước uống trong ngày.
Độc vị hoa râm bụt, hái về phơi âm can (trong bóng mát) cho khô; đều đặn mỗi ngày dùng 3-5g, hãm nước sôi uống thay trà trong ngày.
Lá râm bụt, thài lài tía, mã đề - mỗi vị 1 nắm; giã nhỏ, chế nước đun sôi để nguội vào, vắt lấy nước cốt, uống 2-3 lần trong ngày.
Vỏ thân hoặc vỏ rễ cây râm bụt (bỏ vỏ ngoài, chỉ lấy lớp vỏ trắng) 50g tươi hoặc 20g khô, lá và búp táo chua (táo ta) 50g tươi hoặc 20g khô, trần bì (vỏ quít để lâu ngày) 8g, gừng tươi 8g;
Vỏ râm bụt và lá táo sao vàng, hạ thổ, sau đó cùng trần bì và gừng sắc kỹ với nước, chia 2-3 lần uống trong ngày.
Lá râm bụt 1 nắm to (khoảng 30-40g), hành củ 5-10 củ; giã nhỏ, chế nưới sôi để nguội vào gạn lấy nước cốt uống, bã đắp lên chỗ sưng rồi dùng băng cố định lại.
Cây râm bụt giống ngoại lai
Rễ Râm bụt 30g sắc uống.
Mỗi ngày hái 150g ngọn non râm bụt, chia làm 3 lần, luộc ít nước, sơ qua, ăn cả cái và nước. Ăn liền trong 15 ngày, nhiều người dùng có hiệu quả tốt.
Xem chi tiết cách chữa chàm ở trẻ nhỏ bằng râm bụt: Tại đây
Dùng lá râm bụt tươi, giã nát, thêm ít muối, vắt nước uống.
─────
Trên đây là những bài thuốc hay trong dân gian từ cây râm bụt, nếu bạn thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ cho nhiều người cùng biết bạn nhé. Cảm ơn bạn!